W roku akademickim 2005/2006 powstała w raciborskiej Uczelni filologia czeska i przez lata jej studenci i wykładowcy stanowili, i nadal stanowią, niezwykle aktywne i rozpoznawalne środowisko. 21 marca 2026 roku obyło się uroczyste spotkanie z okazji dwudziestolecia bohemistyki w Raciborzu. 1 października 2005 roku w Instytucie Neofilologii Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Raciborzu (obecnie Instytut Języków i Translatoryki Akademii Nauk Stosowanych) uruchomiono kierunek filologia ze specjalnością filologia czeska (studia stacjonarne w cyklu licencjackim). Opiekunem naukowym owej specjalności został prof. dr hab. Mieczysław Balowski, który jednocześnie był pierwszym dyrektorem Instytutu. W jubileuszu wzięli udział dr Estera Jasita – dyrektor Instytutu Języków i Translatoryki oraz wykładowcy, którzy na przestrzeni lat współtworzyli kierunek: prof. dr hab. Mieczysław Balowski, dr hab. Grażyna Balowska, dr hab. Ivana Dobrotov dr Joanna Maksym-Benczew, dr Justyna Pietrzykowskadr Štěpánka Kozderová Velčovská, dr Jindřiška Svobodová, dr Alina Zimna, mgr Debora Kosel-Strózik, mgr Anna Lara, a także mgr Anna Sterańczak, która przez wiele lat wspierała organizacyjnie instytut oraz kierunek i jego przedsięwzięcia. Na bohemistyczne święto przybyło szerokie grono absolwentów i studentów, dla których była to często okazja pierwszego spotkania po wielu latach i wskrzeszenia wielu wspomnień.

Wydarzenie poprowadziły dr Joanna Maksym-Benczew i dr Justyna Pietrzykowska przypominając szeroką aktywność naukową i dydaktyczną, która miała miejsce podczas dwudziestu lat działalności kierunku, a były to międzynarodowe konferencje naukowe „Język i literatura czeska”, które odbywając się co dwa lata do roku 2016 dotykały różnych kręgów tematycznych, jak europejski kontekst kulturowy, interakcja, wydarzenia historyczne czy doświadczanie codzienności – było to ważne forum wymiany  i  integracji naukowców z Czech, Polski, ale i Europy Środkowej, których efektem były też cenione tomy pokonferencyjne; w partnerstwie z Uniwersytetem Palackiego w Ołomuńcu zrealizowano projekt  finansowany z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego pod nazwą „Czesko-Polskie Centrum Leksykograficzne”,  którego pokłosiem było kilka międzynarodowych konferencji, czesko-polskie warsztaty, wyposażanie instytutu w specjalistyczny sprzęt komputerowy, publikacje naukowe oraz słownikowe z obszernym „Polsko-czeskim słownikiem terminów zintegrowanego systemu ratownictwa w sytuacjach kryzysowych” na czele. I dalej szerokie uzupełnienie procesu dydaktyki, czyli międzynarodowe studenckie konferencje naukowe wspierające aspiracje najmłodszych adeptów bohemistyki przede wszystkich, również z wydawnictwami pokonferencyjnymi; warsztaty terminologiczno-przekładowe w Punkcie Kontaktowym Śląskiego Oddziału Straży Granicznej dla Wspólnej Polsko-Czeskiej Placówki w mieście Chotěbuz i w Wyższej Szkole Policyjnej i Średniej Szkole Policyjnej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w Holešowie czy w ostrawskiej Galerii Sztuk Pięknych;  coroczne zajęcia językowe i translatorskie na Uniwersytecie Palackiego w Ołomuńcu i Uniwersytecie Ostrawskim; liczne wyjazdy do Czech: Pragi, Ołomuńca, Opawy, Ostrawy, Hradca nad Morawicą, Chotěbuza, Holešowa, czy miasta Uherské Hradiště, których celem było poznawanie czeskiej kultury, historii i podnoszenie swoich umiejętności językowych oraz uczestnictwo w wielu spektaklach czeskich teatrów w Ostrawie, Opawie czy Pradze. Raciborscy studenci języka czeskiego, wspólnie ze studentami z Uniwersytetu Palackiego w Ołomuńcu oraz Uniwersytetu Prešovskiego na Słowacji, uczestniczyli w programie Blended Intensive Programme (BIPs) „Język, kultura i literatura na pograniczu polsko-czesko-słowackim”. Celem tygodniowych warsztatów w Raciborzu było nakreślenie problematyki transgraniczności, specyfiki styku kulturowego i językowego na pograniczu polsko-czesko-słowackim oraz wykorzystanie umiejętności językowych w praktyce. Studenci wzięli również udział w kolejnym międzynarodowym programie BIP tym razem na Uniwersytecie Śląskim w Opawie „Na cestě za textem”, uczestniczyli także w zajęciach językowo-kulturowych w ramach czesko-polskiego projektu transgranicznego „Zwiększanie kompetencji językowych przyszłych absolwentów na transgranicznym rynku pracy” („Zvyšování jazykové kompetence budoucích absolventů na přeshraničním trhu práce”). Projekt był finansowany ze środków unijnych – Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. Partnerami projektowymi byli Uniwersytet im. Palackiego w Ołomuńcu, Centrum Pedagogiczne dla Polskiego Szkolnictwa Narodowościowego w Czeskim Cieszynie oraz Uniwersytet Wrocławski.

Studenci raciborskiej bohemistyki popularyzują współczesną czeską literaturę, tłumaczą teksty czeskich autorów, a efekty swojej pracy translatorskiej od lat prezentują na łamach czasopisma „Almanachu Prowincjonalnego” w rubryce „Kuźnia Przekładu”.

Kilkoro studentów  zaangażowało się w międzynarodowy projekt translatorski izraelskiej firmy K-Dictionaries i w ramach obowiązkowych praktyk dokonywali korekty czesko-polskich haseł słownikowych.

A zainteresowani kulturą organizują wieczory filmowe, na których zapoznają się z osiągnięciami czeskiej kinematografii,  nie tylko z filmami stanowiącymi klasykę kina, ale także dziełami młodych, debiutujących czeskich reżyserów.

W trakcie spotkania głos zabrali prof. dr hab. Mieczysław Balowski, dr Estera Jasita – dyrektor Instytutu Języków i Translatoryki, dr hab. Ivana Dobrotová oraz absolwenci dzieląc się wspomnieniami z okresu studiów. W ciągu dwudziestu lat działalności kierunek przeszedł dynamiczny rozwój, dostosowując swoją ofertę do zmieniających się realiów edukacyjnych, społecznych oraz rynku pracy. W najbliższym roku akademickim planuje się dalsze umiędzynarodowienie studiów, również oferty dydaktycznej (w maju rozpocznie się rekrutacja na nowy kierunek studiów: Język czeski w praktyce przekładu), pogłębienie współpracy z partnerami zagranicznymi. Bohemistyka pozostaje ważnym elementem budowania relacji polsko-czeskich w regionie oraz rozwijania kompetencji międzykulturowych studentów. Najlepszym dowodem na to jest fakt, że wśród zgromadzonych na uroczystości absolwentów ponad 50 procent ma czynny, zawodowy kontakt z językiem czeskim.